شهر و بوم

شهر به عنوان یک محدوده جغرافیایی در برگیرنده اجتماعات مختلف سیاسی، اقتصادی و جمعیتی است که با ترکیب عوامل طبیعی، اجتماعی، اعتقادی و… همراه با محیط‌های ساخته‌شده توسط انسان، به تناسب جمعیت ساکن در آن قابل تعریف و دسته‌بندی می‌باشد و به عنوان یک واحد وابسته متغیر، سیستمی را داراست که همواره وابسته به دیگر نقاط زیستی به ویژه روستا‌ها و مراکز تولید خواهد بود. این تعامل و مبادله احتیاج‌های متعدد زیستی شهر با سکونتگاه‌های بومی و یا شهرهای دیگر، باعث رشد و حیات شهر خواهد بود.

در پی این تعامل، جابجایی گروه‌های گوناگون انسانی مهاجر به تناسب شرایط زندگی بهتر، اشتغال و… به شهر‌ها باعث ایجاد ابعاد چندفرهنگی و تنوع قومیت و آیین‌های قومی ملی و سبک‌های زندگی متعدد، هنر‌ها، موسیقی و دیگر ارزش‌ها در شهرهای بزرگ‌تر شده و استقرار گروه‌های هم‌زبان با تمایلات قومی مشترک در محلات مختلف شهری باعث ایجاد حافظه و خاطره فرهنگی مشترک در محلات و نهایتاً هویت شهری می‌شود. این گروه‌ها که در طول زمان در بسیاری از رخدادهای تاریخی و اتفاقات و تحولات شهر سهیم می‌شوند به نوعی سرمایه‌های فرهنگی و هویتی یک شهر قلمداد خواهند شد.

ولی رشد شتابان شهر‌ها و تغییرات سریع توسعه کالبدی شهر و ساخت‌و‌سازهای ناهمگون باعث ضعف و ناتوانی در حافظه جمعی و از بین رفتن هویت‌های شهری و محله‌ای شده‌اند.

شهر ایرانی که روزگاری با طبیعت همگون و بر پایه اعتقاد و عملکرد شکل گرفت و با توسعه کالبدی به کمال رسید و در دوره اسلامی بر پایه اندیشه و معیارهای متعالی آن، جایگاه شهروندان، مفهوم و مکان معماری، فضاهای شهر، مناسبات اجتماعی درون شهر، کارکردهای اجتماعی-سیاسی و فرهنگی آن هر کدام به صورتی ویژه تعریف و تبیین می‌شد، در گذر زمان و…. به تدریج رابطه ارگانیک خود را با محیط طبیعی، ایلی و روستایی از دست داد و به کانون تجارت و خدمات با رویکردی مصرفی تبدیل شده و سیر روزافزون تغییر و تحولات اقتصادی، اجتماعی و… باعث تخریب ارزش‌ها و به فراموشی سپردن تمامی آنچه به عنوان سرمایه فرهنگی در شهرهای کشور قابل استناد می‌باشد، شده‌اند.

لذا در فصلنامه بوم سعی بر آن است تا با حضور اندیشمندان و دانش‌پژوهان عرصه‌های مختلف شهرسازی، جامعه‌شناسی و… به بررسی و تحلیل سرمایه‌های فرهنگی و ارزش‌های هویتی محلات شهری، فضا‌ها و کالبد شهرهای ایرانی و دیگر جوامع بپردازیم تا شاید با غبارروبی از این ارزش‌های نهفته در تار و پود بوم شهر بتوانیم تصویری روشن از محیطی انسانی و قابل بهره‌برداری برای زندگی آرمانی جامعه ایرانی فراهم نماییم.

مقالات 

تحلیل وضعیت کنترل نماهای شهری در ایران (منطقه یک شهر تهران) / حیدر جهان بخش، مصطفی حسینی کومله، فاطمه ستوده علم باز (بیشتر بخوانید)

نظریه رشد هوشمند ، شهر پایدار / نبی الله کلبادی ، محمود محمدی ، الناز زهتاب (بیشتر بخوانید)

شهر در باغ ، سرگذشت قهر و آشتی انسان و باغ / محمد مهدی محمودی(بیشتر بخوانید)

گورستان های تاریخی ، موزه های روباز شهری / کاوه منصوری ، محمد سعید ایزدی ، محمد مسعود (بیشتر بخوانید)

نسل نوین شهرهای جدید در ایران / میثم بصیرت ( بیشتر بخوانید )

بررسی هویت تاریخی تجاری بندرگمبرون(بندرعباس) دردوره صفویه / مهرنوش کاوسی سهل آبادی (بیشتر بخوانید)

کهن­ الگوی باغ ایرانی وانتقال این الگوبه سمرقند (باغ­های تیموری) / فاطمه حیدری، هما ایرانی بهبهانی(بیشتر بخوانید)

بازآفرینی فرهنگ‌مدار با تأکید بر توسعه گردشگری در محله چرخاب اردکان/ زينب‌السادات ميرحسيني، حيدر جهان‌بخش (بیشتر بخوانید)

بررسی و تحلیل تشابهات بازنمایی عناصر و تزئینات معماری در منظر فرهنگیِ بافت تاریخی بوشهر و دهلی/ نوشين خدادادي، امين ابراهيمي دهکردي (بیشتر بخوانید)

تأملی بر سیر نزولی ماهیت میدان شهری/ کسري کتاب اللهي، مسعود عليمرداني (بیشتر بخوانید)

فین و بستر آن در گذر زمان/ فاطمه حيدري (بیشتر بخوانید)