طبیعت و بوم

آنتیلوپ سایگا گونه ای با قابلیتهای بالا برای پرورش در طبیعت
نویسنده: کوشان مهران ( ارتباط با نویسنده )

چکيده
آنتیلوپ سایگا را میتوان یکی از آخرین بازماندگان پستانداران دوران آخرین یخبندان بزرگ در نظر گرفت که با پشت سرگذاشتن فراز و فرودهای فراوان تا چند دهه گذشته در گلههایی عظیم کران تا کران استپهای اوراسیا را در مینوردید. ارزش اقتصادی این گونه، خواه شاخ و یا پوست و گوشت، باعث شد تا در گذر زمان هرگاه برداشت از جمعیت از بهره برداری پایدار به بهرهکشی بیرویه تبدیل شود زنگ خطر انقراض را به صدا درآورد. در این نوشتار سعی برآن است که به اهمیت اقتصادی معرفی این گونه به زیستگاه هایی در ایران پرداخته شود که بیشترین شباهت با آسیای مرکزی را دارند تا با پرورش سایگا بتوان از مراتع و زیستگاههای موجود به بهترین شیوه بهره برداری کرد.
کلیدواژه ها: سایگا، مدیریت جمعیت، ارزش اقتصادی، معرفی مجدد.
پيشگفتار
با وجود تمامی جنبه های پیشرفت در فناوری و دامداری، در قرن بیست و یکم نیز مانند هزارههای پیشین فرآوردههای به دستآمده از جانوران وحشی همچون گوشت، شاخ و پوست نقش بسزایی در چرخه اقتصادی دنیا به عهده دارد. در استرالیا و نیوزلند پرورش هشت گونه گوزن چه در محیطی محصور و چه در دامان طبیعت باعث تولید و عرضه میزان بالا و درآمدزایی از گوشت و شاخ در بازارهای جهانی شدهاست؛ در نواحی شمالی اسکاتلند نیز پرورش گوزن سرخ نسبت به گوسفند از دیدگاه اقتصادی به صرفه تر است. اما در ایران تاکنون با وجود پتانسیل بالای منابع طبیعی و گونههای حیاتوحش عملاً در این زمینه کاری صورت نگرفته و تا زمان حال تنها برنامههایی برای پرورش آهو جهت صدور به کشورهای عربی خلیجفارس در دست انجام بودهاست.
با توجه به تجارب موفق جهانی و به ویژه در آسیای مرکزی دوران شوروی و فشار روزافزون دام اهلی به مراتع و بالابودن بهای گوشت قرمز باید پرورش گونه های وحشی سازگار با اقلیم ایران در صدر برنامه های سازمان محیطزیست قرار گرفته تا پاسداشت محیط زیست از دیدگاه اقتصادی سودآور بوده و بحث تشریفاتی بودن  از این مبحث مهم زدوده شود.