« 1 از 2 »

کنفرانس نور، رنگ و صدا در هنر، معماری و شهرسازی

نخستین کنفرانس نور، رنگ و صدا در هنر، معماری و شهرسازی به همت کار گروه پژوهشی شرکت هرم پی و با مشارکت گروهی از رسانه‌های تخصصی و مراکز و نهاد‌های مرتبط با معماری و شهرسازی از تاریخ ۲۳الی ۲۵مهرماه با شعار نور، رنگ و معماری ارمغانی ماندگار در هنر، معماری و شهرسازی پایدار در تالار رسول اکرم مرکز همایش‌های بین المللی رایزن با حضور معماران و صاحب‌نظران عرصه شهرسازی برگزار شد.
نخستین روز از این کنفرانس سه روزه با سخنرانی دکتر محمد مهدی محمودی، دبیر آن آغاز شد، وی با اشاره به شعار مبنایی کنفرانس، هدف از برگزاری این سلسله نشست‌ها را ایجاد تعامل میان متخصصان و حرفه‌مندان و شناخت دستاوردهای نوین در عرصه هنر، معماری و شهرسازی و نیز بازآفرینی هنر در معماری و شهرسازی معاصر دانست.
سپس برنامه تدوینی روز نخست کنفرانس با محوریت موضوعی نور به دبیری دکتر رضا منصوری عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی شریف و مجری طرح رصدخانه ملی ایران با سخنان آغازین وی برگزار شد، ایشان با اشاره به اینکه «نسل آینده شاهد دوران خردورزی و شکوفایی خواهد بود»، برگزاری این کنفرانس را با توجه به اینکه سال ۲۰۱۵میلادی به عنوان سال جهانی نور معرفی شده است، استقبال شایسته‌ای از این رخداد مهم تلقی نمود و با اشاره به این نکته که انسان در خرداد ۱۳۹۳، برای نخستین بار توانست از طریق باند پهن با ماه ارتباط برقرار کند، فناوری ارتباط داده با ماه یا هر سیارک دیگر به کمک ارتباطات لیزری را دستاوردی نوین برشمرد.
بخش دیگری از سخنان وی به مبحث «آلودگی نوری» اختصاص یافت که با طرح نمونه‌هایی از این نوع آلودگی، ایشان تنها راه‌حل برون رفت از این معضل را در نوردهی هوشمند تعریف نمود.
دکتر افشین دانه‌کار عضو هیأت علمی دانشکده محیط‌زیست دانشگاه تهران، به عنوان سخنران بعدی موضوع بحث خود را به «مدیریت محیط‌ زیستی روشنایی‌های شهری» اختصاص داده، با اشاره به این نکته که انسان به سبب آنکه امکان بهره‌مندی همیشگی از نور خورشید را به عنوان منبع اصلی نور نداشت، مجبور به تولید و اختراع نور مصنوعی شد.
اشاره این استاد دانشگاه به کیفیت استفاده از این فناوری علمی، به تعریف آلودگی نوری به عنوان نوع جدیدی از بحران محیط زیستی انجامید.
وی با قید این نکته که آلودگی به هرگونه تغییر در محیط‌زیست از طریق انتشار صوت، گاز یا پرتو و مواد مایع یا جامد اطلاق می‌شود که ایجاد آشفتگی نموده و فرایندهای محیطی را مختل می‌نماید، از آلودگی نوری به عنوان عامل نوینی یاد کرد که زندگی موجودات زمین و نظام طبیعی این کره را دستخوش تغییر نموده است.
اشاره ایشان به این نکته که مجاز به استفاده از هر نوری نیستیم و می‌بایستی به جای نور بیشتر به سمت استفاده از نور دقیق‌تر با کمک تنظیم و پردازش، زاویه و شدت تابش آن تغییر حرکت دهیم، به بحث مدیریت ارتفاع نور انجامید و اینکه ما با مدیریت ارتفاع تابش نور می‌توانیم آسمان برخی از نقاط کشورمان را به عنوان میراث طبیعی ثبت جهانی نماییم.
دکتر سیمون آیوازیان عضو هیأت علمی دانشگاه تهران به عنوان سخنران بعدی این کنفرانس با اشاره به نور و کاربرد سایه‌ها به عنوان مکمل نور، میزان نور لازم در رویت اجسام را تابعی از فضاهای داخلی، تعداد و تنوع اشیاء دانست، وی به عامل هدایت نور در معماری سنتی ایران به عنوان با ارزش‌ترین فاکتور طراحی اشاره و نقش نور را در به رویت رساندن رنگ‌ها بی‌بدیل دانست.
اردشیر سیروس، معمار و شهرساز مجرب به عنوان سخنران بعدی با نمایش چند اثر هنری از مجموعه طراحی‌های خود از معماری ایرانی، ضمن اشاره به جستجوی معنا در معماری، نور را به عنوان سخنگوی آثار، عنصری دانست که به اثر حیات می‌بخشد.
دکتر حیدر جهانبخش عضو هیأت رئیسه سازمان نظام مهندسی استان تهران و عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور در ادامه همایش به تأثیر نور در ادراک بصری افراد اشاره کرد و مواردی که درک و بازتاب نور را متفاوت می‌سازند را مورد مطالعه قرار داد و به لزوم طراحی نماهای شهری با در نظر گرفتن کیفیت نور در روز و شب اشاره و با ارائه پیشنهادهایی در این زمینه به سخنان خود خاتمه داد.
لیدا اسلامی از مهندسین مشاور هرم پی که در قامت مجری، هدایت کنفرانس را نیز بر عهده داشت به عنوان سخنران بعدی سیر تحول نور‌پردازی اماکن و فضاهای معماری را در ایران مبنای سخن قرار داده، به واکاوی ریشه‌های مشترک آن‌ها با نور‌پردازی معماران معاصر پرداخت و ضمن معرفی آثار موفق نور‌پردازی معماری معاصر غرب به نقش نور در ارتقای کیفیت فضاهای شهری و میزان مطلوبیت فضا‌ها اشاره نموده، اهمیت نور‌پردازی را به عنوان آموزه‌های زنده‌ای از پدیدار‌شناسی معماری برای عموم شهروندان و دریچه تعالی سطح سلیقه عمومی جامعه، برای ایجاد انسجام بصری شهر‌ها در اعتلای هویت فردای جامعه قابل توجه دانست.
در پایان روز نخست کنفرانس میزگردی پیرامون آلودگی نوری در شهر‌ها و محیط‌های زیستی با حضور دکتر محمدمهدی محمودی از دانشگاه تهران، دکتر رضا منصوری از دانشگاه صنعتی شریف، دکتر فاطمه کاتب از دانشگاه الزهرا، مهندس محمد فرید حنیفی و مهندس مسعود قربانی فراز از انجمن مهندسی روشنایی و نوردازی ایرانیان برگزار شد.
دکتر فاطمه کاتب به ازدیاد منابع نوری در محیط‌های داخلی و خارجی به عنوان منشأ خانه گریزی و شهرگریزی در جوامع امروزی و اینکه میزان دریافت نور به تناسب سن افراد و شرایط محیطی می‌بایست کار‌شناسی شود، اشاره کرد. مهندس مسعود قربانی فراز معضل اساسی عدم وجود یک انضباط در معماری و شهرسازی را عامل مهمی در آشفتگی موجود دانسته، با اشاره به بحث جدیدی درباره زیباسازی مساجد در شهر تهران قدم اول در نور‌پردازی را هارمونی و انضباط دانست.
روز دوم کنفرانس با محوریت رنگ در هنر، معماری و شهرسازی با سخنان آغازین دکتر محمد مهدی محمودی که به ارائه خلاصه‌ای از مباحث مطروحه در روز قبل بود کار خود در پیش گرفت.
دکتر داراب دیبا عضو هیأت علمی دانشگاه تهران و دبیر علمی روز رنگ به عنوان نخستین سخنران این روز، شعار محوری این روز را «فرهنگ و هنر به عنوان هویت جدید برای نسل آتی» اعلام و در ادامه به مفهوم رنگ در حیطه‌های مختلف نقاشی، معماری، عکاسی، سینما، طراحی مد، دانش‌ها و فرهنگ‌ها پرداخته، به معانی مختلف آن در فرهنگ‌ها، اقوام، آئین‌ها، مذاهب، علوم متفاوت و نظرات نظریه‌پردازان گوناگون اشاره کرد.
دکتر محمد مهدی محمودی دبیر کنفرانس، سخنرانی خود را به موضوع نور، رنگ و صدا در میدان نقش جهان اصفهان از دیرباز تاکنون اختصاص داده، با اشاره به طرح تجدید حیات میدان نقش جهان اصفهان اثر مرحوم محمد امین می‌رفندرسکی، به عناصر شاخص این میدان و آرایه‌ها، بافت‌ها، رنگ‌ها، نور‌ها پرداخته با اشاره به اهمیت نما‌ها، به میزان آرایش فضا‌ها در بدنه‌های خارجی ابنیه و تأثیر ایفای نقش هر فضا در کالبد شهر اشاره نمود.
فاطمه کاتب عضو هیأت علمی دانشگاه الزهرا و مدیر مسئول ماهنامه ایران آذین، از دو عنصر اصلی فرم و رنگ به عنوان عناصر تشکیل دهنده جهان قابل رویت یاد کرده، با دسته‌بندی رنگ‌ها در سه حوزه اصلی، مکمل و فرعی به تأثیرات فیزیولوژیکی آن‌ها بر قوه بینایی انسان اشاره نموده، وزن ادراکی رنگ‌ها را در معماری فضاهای داخل و خارج بررسی نمود.
دکتر اسکندر مختاری عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی دیگر سخنران این روز با اشاره به ارگ ناصری، مبحث رنگ را در مجموعه ارگ تهران، کاخ‌های سلطنتی و عمارت شمس‌العماره مطرح و فرآیند تحولات تاریخی را مقایسه نمود و در ‌‌نهایت به این نکته اشاره نمود که معماری ایران، ارزش‌های کهن را با خلاقیت و ابداع و تکیه بر تجربیات پیشین مدنظر داشته است.
دکتر حسین سلطانزاده عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی نیز سخنان خود را با عنوان «برخی عوامل مؤثر در اهمیت یافتن رنگ‌ها» ارائه نمود. وی با اشاره به عامل‌های اقلیمی، فرهنگی، اجتماعی و مذهبی و… آن‌ها در اهمیت یافتن گونه‌های مختلف رنگی مهم دانسته، در سخنرانی خود به شرح مختصر هر یک از این گزاره‌ها پرداخت.
شهریار سیروس هنرمند نقاش، جایگاه رنگ در هنر و فرهنگ ایران را بررسی و با ارائه مصادیقی از فقدان رنگ در جوامع امروزی و فقر رنگی شهر‌ها، به فرآیند رویت رنگ پرداخته، با اشاره به اینکه رنگ پدیده‌ای است که از طبیعت شی سرچشمه می‌گیرد، آن متأثر از تابش نور، وضعیت بینایی و مسائل فیزیولوژیک و اجتماعی دانست و با ارائه تصاویری از طبیعت و جهان مصنوع سابقه تاریخی فرهنگی رنگ‌ها را موردمطالعه قرار داد.
میزگرد روز رنگ نیز با موضوع فرهنگ و هویت رنگ با حضور دکتر داراب دیبا، دکتر احمد کامیابی مسک، دکتر زهرا ترانه یلدا، دکتر بهرام عنایتی و دکتر محمد مهدی محمودی برگزار شد. در این نشست اشاره دکتر دیبا معطوف به این نکته بود که نبایستی نسبت به رنگ پیش قضاوت صورت پذیرد.
دکتر احمد کامیابی مسک معانی مختلف هر رنگ را با توجه به خاطره ملت‌ها و فرهنگ‌های مختلف متفاوت دانست و بار مثبت و منفی آن‌ها را وابسته به حادثه و برداشت‌های ذهنی افراد نمود. همچنین دکتر زهرا ترانه یلدا با اشاره به اینکه رنگ‌ها در ارتباط با زندگی معنا می‌یابند. نمونه‌هایی از این تجسم فرهنگی را در کالبد ایرانی مطرح نموده، گونه‌های موجود در در فرش‌ها، کاشی‌ها را پاسخ فرهنگی ایرانیان به رنگ‌های خاکی کویر دانست.
دکتر بهرام عنایتی عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و تحقیقات واحد مازندران به حضور رنگ در روستا‌ها و نقش ناب رنگ‌ها در فرهنگ عشایر پرداخته، تحت تأثیر شهر زدگی و واقع شدن رنگ در جوامع شهری امروز را به عنوان چالشی فرهنگی مطرح نمود.
نشست تخصصی روز دوم کنفرانس با اشاره دکتر محمودی به استفاده‌های افراطی و زیاده‌روی در بزک کردن شهر‌ها به عنوان مسأله قابل تأمل در از بین بردن آرامش بصری خاتمه یافت.
در روز سوم کنفرانس که به موضوع صدا اختصاص داشت، دکتر محمد مهدی محمودی دبیر کنفرانس ضمن رونمایی از کتاب دریافت یگانگی در معماری ایرانی از آقای دکتر محمد منصور فلامکی، شعار روز سوم را «پژواک تلاش امروزه، صدای آینده» معرفی و ضمن ارائه گزارشی از روز دوم کنفرانس از دکتر شاهین فرهت به عنوان دبیر روز سوم دعوت به ایراد سخن آغازین نمود.
دکتر شاهین فرهت عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با اشاره به تفاوت صدای شنیده شده توسط یک موزیسین و یک فرد معمولی، صدا را به عنوان سمبل انسانیت، احساس، مبارزات بشری و سرود ملی همه انسان‌ها، ماده اساسی برای موسیقی که هنری کاملاً تجریدی است، دانست. و با مهم قلمداد نمودن تأثیر تکنولوژی در هنر موسیقی، خلق آثار مهم هنری موسیقی را وابسته به تکنولوژی دانست.
دکتر حمید باقری از مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن سخنان خود را با موضوع طراحی و کنترل نوفه در معماری آغاز و صدا را امواج مکانیکی منتشره در جامدات، مایعات و گاز‌ها دانست که به فرکانس‌های قابل تحمل توسط انسان و جانوران، صداهای خواسته و ناخواسته (نوفه) دسته‌بندی می‌شود.
وی با اشاره به منابع تولید صدا روش‌های کنترل تراز نوفه محیطی را مطرح و با مطرح نمودن شاخص‌های اکوستیکی ساختمان، ‌ به اهمیت آرامش صوتی در فضای داخلی ساختمان‌ها پرداخت.
دکتر داریوش طلایی از دانشگاه تهران دیگر سخنران روز سوم همایش با اشاره به آلودگی صوتی و بهداشت شنیداری به فرهنگ تفکیک و تعریف موسیقی‌ها اشاره، مشکل اصلی را حذف موسیقی از دبستان‌ها، کودکستان‌ها و… دانست.
امیرهوشنگ اردلان نیز با اشاره به اینکه برخلاف گوته که می‌گوید معماری موسیقی منجمد است، معتقد است که معماری ایرانی شعر منجمد است و معماری را تجسم یک شعر دانست که قرینه‌سازی، ایهام، ایجاز، اختصار موجود در غزل ایرانی را متناظر با ادبیات در خود متبلور ساخته است.
نشست تخصصی روز صدا با اشاره دکتر شاهین فرهت وارداتی بودن موسیقی از سایر نقاط جهان به ایران آغاز و با اشارات دکتر داریوش طلایی به وضعیت موسیقی در جامعه امروزین ادامه یافت.
دکتر آذین موحد چالش‌های پیش روی موسیقی امروز را در رویکرد زیبایی‌شناسانه به موسیقی و بی‌توجهی به ماهیت فرهنگی به آن دانست و مبارزه در جهت اصلاح این جریان مریض را معضل امروز موسیقی‌دانان شمرد. وی در پایان سخنان خود این نکته اشاره نمود که توجه به بهداشت شنیدن و جایگاه فرهنگی هر یک از سنت‌ها، موسیقی را در جایگاه فرهنگی خود قرار داده و از بعد تفریحی و مادی صرف خارج خواهد کرد.
دکتر امیر مهیار تفرشی‌پور دیگر عضو حاضر در این نشست با اشاره به اینکه سایر هنر‌ها در موسیقی الهام‌بخش بوده است با ذکر نمونه‌هایی از موسیقی غربی که ملهم از آثار هنری دیگری چون نقاشی و معماری بوده‌اند، به طراحی صدا در جوامع پیشرفته اشاره نموده، آن را دارای جایگاه مهمی در فضاهای معماری امروز خواند و طراحی صدا را به عنوان یک عنصر زنده با توجه به زمان‌ و افراد مختلف نیازمند مهندسی دانست.
نخستین کنفرانس نور، رنگ و صدا در هنر، معماری و شهرسازی با آیین تقدیر و تشکر از دبیران، سخنرانان، حمایت کننده گان مالی، معنوی و رسانه‌ای به کار خود پایان داد.